Chuyển giá là gì? Nắm lòng những thông tin về chuyển giá

Bạn có biết về chuyển giá không? Trong thời kỳ toàn cầu hóa, chuyển giá là một phương thức rất phổ biến mà các công ty đa quốc gia (MNCs) sử dụng để thay đổi...

Bạn có biết về chuyển giá không? Trong thời kỳ toàn cầu hóa, chuyển giá là một phương thức rất phổ biến mà các công ty đa quốc gia (MNCs) sử dụng để thay đổi giá trị trao đổi của hàng hóa, dịch vụ và tài sản trong quan hệ với bên trong tập đoàn hay nhóm liên kết. Mục đích của chuyển giá là tối thiểu hóa số tiền thuế phải nộp của công ty. Tuy nhiên, chuyển giá cũng có một số mục đích khác như chiếm lĩnh thị trường và thu hồi vốn nhanh chóng.

Chuyển giá là gì?

Chuyển giá (transfer pricing) là một chính sách giá được áp dụng bởi các chủ thể kinh doanh, đặc biệt là các công ty đa quốc gia, để thay đổi giá trị trao đổi của hàng hóa, dịch vụ và tài sản trong quan hệ với các bên trong tập đoàn hay nhóm liên kết. Mục đích của chuyển giá là tối thiểu hóa số tiền thuế phải nộp của toàn tập đoàn. Chuyển giá cũng giúp công ty chiếm lĩnh thị trường và thu hồi vốn tại các quốc gia tiếp nhận đầu tư.

Ví dụ về chuyển giá

Hãy xem xét một ví dụ. Công ty ABC Co., một công ty sản xuất bút có trụ sở tại Hoa Kỳ, bán bút cho khách hàng ở Canada với giá 1 đô la/bút và chi 10 cents/bút cho tiếp thị và phân phối. Tổng số tiền lãi của nhóm lên tới 80 cents/bút. Bây giờ, công ty ABC sẽ tính giá chuyển nhượng từ 20 cents lên 80 cents/bút cho công ty con ở Canada. Trong trường hợp không có quy định về chuyển giá, công ty ABC sẽ tìm cách đặt thêm lợi nhuận vào quốc gia có thuế suất thấp hơn, cụ thể là Canada. Điều này giúp công ty chiếm lĩnh thị trường và tối thiểu hóa số tiền thuế phải nộp.

Nguyên nhân của chuyển giá là gì?

Chuyển giá xuất phát từ hai nguyên nhân cơ bản: nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan.

Nguyên nhân khách quan

Nguyên nhân khách quan bắt nguồn từ quyền tự do định đoạt của các chủ thể kinh doanh trong kinh doanh ngành nghề, mặt hàng mà luật pháp cho phép. Bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ buộc chính phủ các quốc gia phải mở cửa nền kinh tế, tạo cơ hội thuận lợi cho các công ty đa quốc gia mở rộng hoạt động kinh doanh bằng cách thành lập công ty con và chi nhánh ở nước ngoài. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển giá.

Các nguyên nhân khách quan đến từ sự khác biệt về chính sách thuế, chế độ kế toán, kiểm toán, chiến lược thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của các quốc gia. Sự khác biệt này tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty đa quốc gia xây dựng chiến lược chuyển giá. Việc kiểm soát các công ty đa quốc gia trở nên khó khăn do sự vượt ra ngoài sự kiểm soát của một quốc gia.

Nguyên nhân chủ quan

Nguyên nhân chủ quan bắt nguồn từ khung pháp lý và cơ chế chính sách liên quan đến vấn đề kiểm soát hoạt động chuyển giá của nhiều quốc gia. Các doanh nghiệp đa quốc gia có tiềm lực kinh tế hùng mạnh và trình độ quản trị cao, trong khi đó, các quốc gia tiếp nhận đầu tư còn tồn tại nhiều hạn chế về trình độ quản lý thuế, tài chính, hải quan. Chính vì sự chênh lệch này, các doanh nghiệp đa quốc gia dễ dàng "che đậy" hoạt động chuyển giá của mình.

Đằng sau hoạt động chuyển giá của các công ty đa quốc gia còn có sự hỗ trợ của các công ty kiểm toán hàng đầu. Các công ty kiểm toán này cung cấp các dịch vụ như hỗ trợ chuyển giá và tư vấn chuyển giá, giúp các doanh nghiệp đa quốc gia thực hiện chuyển giá trên nguyên tắc vững chắc và bảo vệ được quyền lợi của mình.

Dấu hiệu nhận biết chuyển giá

Để nhận biết chuyển giá, có một số dấu hiệu cần lưu ý. Các dấu hiệu nhận biết chuyển giá có thể bao gồm:

  • Các doanh nghiệp báo lỗ liên tiếp 2 năm trở lên kể từ khi thành lập.
  • Các doanh nghiệp có tình hình lãi lỗ luân phiên hoặc tình hình lãi lỗ phát sinh không bình thường.
  • Doanh nghiệp có các nghiệp vụ chuyển giao với các doanh nghiệp ở những quốc gia có thuế suất thấp.
  • Doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp khác trong cùng ngành hoặc các doanh nghiệp trong cùng tập đoàn.
  • Các doanh nghiệp có chi phí sản xuất thấp hơn hoặc cao hơn mức trung bình của thị trường.

Một số hình thức chuyển giá phổ biến nhất hiện nay:

Gia tăng giá trị góp vốn

Các doanh nghiệp tiến hành đầu tư thường thực hiện việc góp vốn bằng các tài sản hữu hình như máy móc thiết bị, công nghệ. Hiện nay, có rất nhiều trường hợp doanh nghiệp trong nước bị hạn chế về nguồn lực tài chính nên họ chọn góp vốn bằng sử dụng đất là phổ biến. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển giá. Tuy nhiên, việc định giá các tài sản góp vốn là không dễ, có thể dẫn đến giá trị tài sản được khống lên.

Giá trị tài sản vô hình bị làm khống

Các doanh nghiệp có thể thực hiện chuyển giá bằng cách làm khống giá trị tài sản vô hình. Tài sản vô hình như phần mềm, thương hiệu, sáng chế và công thức pha chế thường khó xác định đúng giá trị của chúng, dẫn đến việc giá trị tài sản được nâng lên và tỷ lệ góp vốn tăng lên. Điều này giúp các doanh nghiệp có nhiều tiếng nói quan trọng trong công ty.

Thông qua việc mua, bán nguyên vật liệu, thành phẩm

Hình thức mua, bán nguyên vật liệu, thành phẩm là một hình thức chuyển giá khá đặc trưng. Nó giúp giảm số thuế phải nộp và có thể chuyển lãi thành lỗ trong rất nhiều trường hợp. Hiện nay, rất nhiều công ty có quan hệ liên kết thực hiện việc mua, bán thông qua một công ty thứ ba, khi đó, rất khó có thể xác định được chuyển giá.

Nâng cao chi phí quản lý và hành chính

Việc nâng cao chi phí quản lý và hành chính là một cách khác để chuyển giá. Các doanh nghiệp áp dụng các kiến thức và trình độ quản trị từ nước ngoài để nâng cao hiệu quả lao động, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển. Các hình thức nâng cao chi phí quản lý và hành chính bao gồm thuê người quản lý với mức lương cao, trả phí quản lý cho công ty mẹ và đưa nhân viên qua nước ngoài để đào tạo với chi phí cao.

Thay đổi giá bán giữa công ty liên kết

Chuyển giá bằng việc thay đổi giá bán giữa các công ty có quan hệ liên kết với nhau là một hình thức khá phổ biến. Các công ty đa quốc gia có thể bán sản phẩm với giá thấp hơn so với công ty nước ngoài và mua lại với giá cao hơn. Điều này dẫn đến tăng chi phí và giảm doanh thu, làm giảm lợi nhuận và thuế thu nhập doanh nghiệp.

Chi phí quảng cáo

Một hình thức khá nhiều công ty áp dụng là làm cho chi phí quảng cáo được nâng cao. Đặc biệt là các công ty đa quốc gia áp dụng nhiều. Hiện nay, việc kiểm soát chi phí quảng cáo ở Việt Nam còn khá lỏng lẻo, chưa đủ để thắt chặt và kiểm soát các nguồn chi phí này, dẫn đến phát sinh các giảm chi phí và thua lỗ ảo.

Vay và cho vay

Việc các doanh nghiệp trong mối quan hệ liên kết thường phát sinh các khoản vay, cho vay giữa các công ty với nhau. Hình thức này giúp chuyển lợi nhuận từ nơi có thuế suất cao sang nơi có thuế suất thấp.

Nâng khống giá trị tài sản vô hình

Một hình thức chuyển giá phổ biến ở Việt Nam là nâng khống giá trị tài sản vô hình. Các doanh nghiệp góp vốn bằng các phần mềm, thương hiệu, sáng chế, công thức pha chế... Những tài sản này khó xác định giá trị thực, dẫn đến giá trị tài sản được nâng lên và tỷ lệ góp vốn tăng lên. Điều này giúp các doanh nghiệp có nhiều tiếng nói trong công ty.

Thực trạng của chuyển giá ở Việt Nam

Tại Việt Nam, chuyển giá là một vấn đề không còn mới, nhưng vẫn đang là một thách thức đối với chính quyền và cơ quan chức năng. Hiện nay, các chuyên gia nước ngoài càng trở nên phức tạp và phát triển nhiều chiêu trò biến đổi. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng nhà nước vẫn thực hiện các hoạt động thanh tra và kiểm tra về chuyển giá một cách nghiêm ngặt.

Các biện pháp chống chuyển giá hiện nay được sử dụng bao gồm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, xây dựng bộ máy thanh tra và kiểm tra chuyên sâu, tăng cường kiểm tra và thanh tra công ty doanh nghiệp, áp dụng phương pháp định giá, xây dựng cơ sở dữ liệu và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu. Ngoài ra, cần lưu ý không thu hút vốn FDI bằng mọi giá và khuyến khích minh bạch và sáng tỏ về chuyển giá.

Hy vọng thông tin về chuyển giá này sẽ hữu ích với bạn. Nếu bạn cần sự hỗ trợ về dịch vụ kiểm toán và kế toán, hãy liên hệ ngay với chúng tôi.

1